DEK KORUYUCULAR LE LEM GRMBAZI YERL AALARDA UV IINLARININ RENK DETRC ETKS

ZET 
Bu almada, ya, mum ve cila ile ilem grm baztrlere ait aa malzemelerde UV nlarnn renk deitirici etkisi aratrlmtr. Bu maksatla, lkemizde yetien akasya (Robinia pseudoacacia L.), armut (Pirus communis L.), kestane (Castanea sativa Mill.), sapsz mee (Quercus petrea Lieble) ve Toros sediri (Cedrus libani A. Rich) odunlarndan hazrlanan numune yzeylerine gomlak cilas, tik ya ve sv parafin uygulandktan sonra 72 saat sreyle UV nlarna maruz braklmtr. Renk deiimleri ASTM 2224.02 e1e gre belirlenmitir. Aratrma sonularna gre, ya, mum ve cila aa malzemelerin rengini UV nlarna karkoruyamamtr. En az renk deiimi sv parafinde elde edilmitir. 

1. GR(INTRODUCTION) Ak hava artlar etkisinde braklan aa malzemenin 
renginde solma meydana geldii ve st yzey Aa malzemenin kendine zg ok sayda avantajnn ileminde kullanlan koruyucularn bozulduu, bu olmas, onu birok uygulama alannda ekici hle yzeylerde tekrar st yzey ilemi yapldnda iyi getirmektedir. Aa malzeme, strktrnn yan sra sonu almann gletii bildirilmitir [13]. doal grnmnn de etkisi ilemobilya ve dekorasyon elemanlarnn retiminde tercih edilmektedir. Aa Gnenn gzle grlebilen 400-700 nmlik 
tr seiminde ise mekanik zellikler kadar renk ve ksmndaki deiik dalga boylar renklerin belirleyicisidir. dokusu da nem tamaktadr. Ancak aa malzeme, Renklendirilmi odun dokusundaki renkli taneciklerin/ organik oluu nedeni ile kullanm yerinde maruz pigmentlerin miktarlar, irilik ve geometrik ekilleri kald d etkilere kar uzun sre dayankllk renkleri farkllatrmakta olup, zaman ierisinde su, gsterememektedir. Bu nedenle, aa malzeme ile nem ve gne katalizrlnde odun dokusundaki retilen mobilya ve dekorasyon elemanlarnn eitli ekstraktif maddeler ve dier depozit maddeler ile renk maddeler ile korunmaszorunlu hle gelmektedir. pigmentleri etkileime girerek rengin veya tonunun 
C. Stl ve A. Snmez Deiik Koruyucular ile lem Grm Baz Yerli Aalarda UV Inlarnn Renk Deitirici Etkisi 
farkllamasna sebep olduu belirtilmitir [4]. 
evresel faktrler arasnda UV nlarn, aa malzemenin yapsndaki bozulmalarn balca sebebi olduu bildirilmitir [5, 6].  
Scaklk veya UV nlarn aa malzemede solmaya sebep olduu, bu renk bozulmasnn aa trlerine gre, gri, sar, krmz veya kahverengi tonlarda arteklinde gerekletii belirlenmitir [7, 8]. 
Renk deiimi, aa malzemenin fotokimyasal reaksiyonlar balatan elektromanyetik radyasyonun btn dalga boylarn absorbe etmesinden kaynakland bildirilmitir [9]. 
Aa malzeme yzeylerinde kullanlan verniklerin, su zcl aa boyalarnn renginde yapt deiiklikte; vernik eidinin etkisinin nemli, aa trnn ise nemsiz olduu [10] ve aa malzeme kusurlarnn, boyamay olumsuz etkiledii bildirilmitir [11]. 
Mee, Dou kayn, kestane ve saram odunlarna sellozik, sentetik, poliretan ve asit katalizrl vernik uygulandnda, en fazla renk deiiminin sentetik vernik uygulanan rneklerde meydana geldii belirlenmitir [12]. 
Alman ceviz boyas, anilin boya, kimyasal boya ve eco-color boya ile renklendirildikten sonra, 72 saat sre ile xenon ark lambas altnda hzlandrlmyalandrma yaplan aa malzemelerin, krmz renk tonunda nemli oranda azalma, sar renk tonu ve renk saflk deerinde ise artma olduu bildirilmitir [13]. 
Titanyum dioksit (TiO2) pigmenti katlan organik yalar, boyalar, renksiz vernikler, parke vernikleri gibi st yzey gerelerinin, aa malzeme yzeylerine uygulanmas durumunda, TiO2 pigmentlerinin, UV nlarn sebep olduu renk deiimini nemli lde engelledii tespit edilmitir [14]. 
Aa malzeme yzeyindeki koruyucu katmann bozulmas halinde, yzeye gelen UV nlar ve suyun, hcre eperlerindeki ligninhemiselloz tahribatnda nemli rol oynad, bunun aa malzemede renk deiikliine sebep olduu ve deiimde ilk aamann ligninin bozulmaseklinde meydana geldii bildirilmitir [15, 16]. 
Bu almada, ya, mum, gomlak cilas gibi deiik koruyucular ile ilem grm aa malzemelerde UV nlarn renk deitirici etkisi aratrlarak, koruyucu maddelerin aa malzemede renk deiimini nlemedeki baarlarnn belirlenmesi amalanmtr. 



2. MALZEME VE YNTEM (MATERIAL AND METHOD) 
2.1. Aa Malzeme (Wood Material) 
lkemizde doal olarak yetien akasya (Robinia pseudoacacia L.), armut (Pirus communis L.), kestane (Castanea sativa Mill.), sapsz mee (Quercus petrea Lieble) ve Toros sediri (Cedrus libani A. Rich) deney malzemesi olarak kullanlmtr. Deneylerde kullanlan aa malzemeler, Ankara Mobilyaclar Sitesinden rasgele seim yntemi ile temin edilmitir. Deney rneklerinin aa malzemenin budaksz, ardaksz, byme kusurlar bulunmayan, dzgn lifli ve diri odun ksmndan hazrlanmasna dikkat edilmitir. 

2.2. Koruyucular (Preservatives) 
Hzlandrlm soldurma deneyleri iin hazrlanan rnek yzeylerinde, koruma amal olarak; %5%10luk gomlak cilaszeltisi, tik ya ve %5 titanyum dioksit ilaveli svparafin ve badem ya kullanlmtr. 


2.3. Deney rneklerinin Hazrlanmas(Preparation of Test the Samples) 
Aa malzemelerden hazrlanan taslaklar, iyi havalandrlabilen ve direkt gne almayan ortamda 202 C scaklk ve %655 bal nem artlarnda 6 ay sre ile istifte bekletilmitir. n kontrolde ortalama rutubet miktar, rasgele seilen 20 rnekte %120,5 olarak belirlenmitir. Rutubet lmlerinde, TS 2471de belirtilen esaslara uyulmutur [17]. 
Renk deiimi rneklerinin hazrlanmasnda TS 2470 esaslarna uyulmu [18] ve yllk halkalarn deneme yzeyine dik (radyal) gelmesine zen gsterilmitir. UV deney cihaznn rnek tutucu lleri de dikkate alnarak 120x40x3 mm boyutlarnda her aa tr, koruyucu eidi ve kontrol iin 3er adet olmak zere toplam 60 (5x4x3) adet deney rnei hazrlanmtr. rnek yzeylerinde, nce 80 numaraldaha sonra 120 numaral zmparalar ile ilem yaplarak koruyucu uygulamasna hazr hle getirilmitir. 
Gomlak cilas uygulamas, cila topu kullanlarak dolgu, rt ve bitirme cilasolmak zere  aamada yaplmtr. Dolgu cilas, aa malzemenin gzeneklerini doldurmak ve dzgn bir zemin oluturmak maksadyla, %5lik eriyikle pomza tozu ilaveli olarak yaplmtr. rt cilas, dolgu cilasndan sonra yzeyde film katmanoluturmak iin %10luk eriyikle yaplmtr. nc aamada ise, yzeyde oluturulan gomlak filmini parlatmak ve katman sklatrmak iin %5lik cila zeltisi ile bitirme cilasyaplarak cila uygulamastamamlanmtr. 
Tik ya ve sv parafin de gomlak cilasna benzer ekilde ve aa malzeme doygun hle gelinceye kadar uygulanmtr. Bu malzemeler, ambalaj viskozitesinde kullanlmtr. Sv parafinin ilk kat uygulamasnda, ierisine %5 orannda TiO2 pigmenti ilave edilmitir. Koruyucunun kurumas iin katlar arasnda 8 saat bekleme sresi verilmitir. Sv parafin uygulanmasnda son ilem olarak, mum artklarnn temizlenmesi amacile rnek yzeyleri badem ya ile silinmitir. 



2.4. UV Deneyi (UV Test) 
UV n rnek yzeylerindeki renk deitirici etkisini belirlemek iin yaplan deneylerde TS 81062 ISO 48922 esaslarna uyulmutur [19]. Deneyler, ATLAS 150 S XENONTEST cihaznda 72 saat sre ile gne yaylm ve kresel yaylm, xenon ark yaylmile taklit edilerek yaplmtr. Deneylerde nlama iddeti 340 nm seilmitir. rnekler, n kaynana 90 ada ve 100 mm uzaklkta konumlandrlmtr. 

2.5. Renk lme (Color Measurement) 
Renk lmleri, ASTMD 22242 e1de belirtilen esaslara gre MNOLTA CR231 renk lme cihaz
ile yaplmtr [20]. CIEL* a *b* lm yapabilen cihazngsterilmitir.  renk sistemine gre  kesiti ekil 1de  
d  
 b  
c  c  

a 
e 
 a: Xenon ark lambas  d: Birletirme odas
 b: Fiber optik kablo (lm iin) e: Deney rnei 
c: Fiber optik kablo (k iletimi iin) 
ekil 1. Renk lme cihaz(Chroma meter) [21] 
CIEL*a*b* renk sisteminde; renklerdeki farkllklar ve bunlarn yerleri L*, a*, b* renk koordinatlarna gre tespit edilmektedir. Burada, L* siyah-beyaz (siyah iin L*=0, beyaz iin L*=100) ekseninde, a* krmzyeil (pozitif deeri krmz, negatif deeri yeil) ekseninde, b* ise sar-mavi (pozitif deeri sar, negatif deeri mavi) ekseninde yer almaktadr [22, 23]. CIEL*a*b* renk alanekil 2de gsterilmitir. 
Deiimin, rengin hangi tonunda etkili olduunu belirlemek maksadyla krmz renk tonu (a*), sarrenk tonu (b*) ve renk parlakl (L*) deerleri birbirinden bamsz olarak incelenmi, ayrca toplam renk deiimi (.E*); 
.E*=(.L)2 +(.a*)2 +(.b*)2  (1) 
eitliinden yararlanlarak belirlenmitir. 
.E*nin dk deerde olmas, rengin deimedii yada ok az deiim olduunu gstermektedir. 
Beyaz 
L* Parlaklk 
+b* Sar 
-a* 
+a* Yeil Krmz
-b* Mavi Gri 
Siyah 
ekil 2. CIEL*a*b* renk alan(CIEL*a*b* Color space) [21] 
2.6. Yzey Przll (Surface Roughness) 
Yzey przllnn belirlenmesinde ISO 4287de belirtilen esaslara uyulmutur [24]. lme ileminde, ardk profil deiimini lebilen dokunmal (ineli) TIME-TR 200 yzey przll cihaz kullanlmtr. Cihaz 2,5 mm lme adm, 3 lme saysna (cutoff) ayarlanm ve bu ayar ilem sresince korunmutur. 
Yzey przll, cihazn tarama inesinin 5 m apl elmas ucunu rnek yzeyinde aayukarhareket ettirirken yzeyde bulunan girinti ve kntlarn profili kartlmak suretiyle llmektedir. Profil girintileri (vadi) ile kntlar (tepe) arasnda bulunan merkez izgisi ortalama przllk deerini (Ra) gstermektedir. Bu almada da, yzey przll Ra parametresi esasna gre deerlendirilmitir. 


2.7. Verilerin Deerlendirilmesi (Statistical Evaluation) 
Sonularn deerlendirilmesinde (deney ncesideney sonras) lm farklarveri olarak kullanlmtr. Varyans analizi (ANOVA) testleri ile faktr etkileri tespit edilmitir. Gruplar aras fark nemli ktnda, Duncan testi ile ortalama deerler arasndaki fark karlatrlmtr. Bylece, denemeye alnan faktrlerin birbirleri arasndaki baar sralamalar, en kk nemli fark (LSD) kritik deerine gre homojenlik gruplarna ayrlmak suretiyle belirlenmitir. Veriler, PC iin yazlmMSTATC paket programnda 0,95 gven dzeyinde deerlendirilmitir. 
3. BULGULAR (FINDINGS) 
UV nlarn, koruyucu ile ilem grm aa malzemenin rengine etkisini belirlemek zere yaplan lmlerde elde edilen krmz renk tonu (a*), sarrenk tonu (b*) ve renk parlakl (L*) deney ncesi deney sonras deerleri ile bunlarn farklarna ait aritmetik ortalamalar Tablo 1de verilmitir. 

C. Stl ve A. Snmez Deiik Koruyucular ile lem Grm Baz Yerli Aalarda UV Inlarnn Renk Deitirici Etkisi 
Tablo 1. Krmzrenk tonu (a*), sar renk tonu (b*) ve renk parlakl (L*) deney ncesideney sonraslmleri ile farklarna ilikin ortalama deerler (Redness value (a*), yellowness value (b*) and lightness value (L*) mean values related to measurements of color and their differences before and after experiment 
AA TR  RENKER KORUYUCU ED 
SIVI PARAFN  GOMLAK CLASI  TK YAI  KONTROL  
DE D  DS  Fark  D  DS  Fark  D  DS  Fark  D  DS  Fark  
a*  10,51  10,68  -0,17  19,34  21,86  -2,53  10,08  11,77  -1,70  7,53  7,53  0,00  
AKASYA  b*  30,84  30,05  0,79  72,19  69,11  3,08  36,05  36,16  -0,11  21,75  27,40  -5,65  
L*  57,76  64,92  -7,16  51,73  54,25  -2,53  58,76  63,62  -4,86  58,68  69,17  -10,49  
a*  19,29  16,62  2,67  24,17  26,08  -1,91  21,19  23,53  -2,35  13,70  12,91  0,79  
ARMUT  b*  25,40  19,00  6,40  61,82  54,03  7,79  34,28  25,59  8,68  22,89  22,94  -0,05  
L*  50,86  50,04  0,82  45,36  43,04  2,31  49,15  42,55  6,60  63,90  62,40  1,50  
a*  8,29  10,37  -2,08  18,49  20,92  -2,42  8,75  9,46  -0,70  5,14  7,65  -2,51  
KESTANE  b*  25,74  31,57  -5,83  68,28  69,01  -0,74  31,32  35,43  -4,11  18,50  30,54  -12,04  
L*  66,51  69,00  -2,49  52,18  59,07  -6,89  63,86  71,63  -7,87  73,17  74,78  -1,61  
a*  12,08  12,11  -0,02  21,70  23,39  -1,69  12,55  13,01  -0,46  7,19  9,34  -2,15  
MEE  b*  25,38  25,36  0,02  66,73  59,91  6,82  32,74  29,56  3,18  20,28  28,00  -7,72  
L*  57,69  58,54  -0,85  48,01  49,86  -1,86  57,16  61,12  -3,96  69,17  65,97  3,20  
a*  7,77  9,51  -1,74  20,78  25,43  -4,64  12,40  12,73  -0,33  6,79  9,47  -2,68  
T. SEDR b*  25,22  26,80  -1,58  62,15  62,12  0,04  35,62  30,09  5,54  24,43  27,76  -3,34  
L*  56,69  65,40  -8,71  44,26  48,59  -4,33  49,81  59,11  -9,30  66,38  68,79  -2,41  

D :Deney ncesi  DS :Deney Sonras Not : Eksi (-)deerler art ifade etmektedir. 
Tablo 1 sonularna gre, renk tonu ve renk parlakldeerlerinde farkllklar bulunmaktadr. Farkllklarn kaynanbelirlemek zere istatistik deerlendirmeler yaplmtr. 
3.1. Krmz Renk Tonu (a*) (Color Tone for Redness) 
Krmz renk tonundaki deiimin kaynan belirlemek zere iki faktrl varyans analizi yaplarak sonularTablo 2de gsterilmitir. 
Buna gre, aa tr, koruyucu eidi ve bunlarn etkileimleri istatistiksel olarak nemli bulunmutur (.=0,05). Daha sonra aa tr ve koruyucu eidi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonularTablo 3de verilmitir. 
Duncan testi karlatrma sonularna gre (Tablo 3), krmz renk tonunda en az art armutta elde edilmibunu srasyla mee, akasya, kestane ve Toros sediri izlemitir. Akasya ile mee, kestane ile Toros sediri arasndaki fark nemsiz kmtr. Koruyucu eidi dzeyinde ise en az art sv parafin kullanm ile elde edilmi ve bunu srasyla tik ya, kontrol rnekleri ve gomlak cilas izlemitir. Kontrol rnekleri ile tik yakullanm arasndaki fark nemsiz kmtr. 
Tablo 3. Aa tr ve koruyucu eidi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular (The comparative results of Duncan analysis on the wood species and preservatives) 
AA TR  X  HG  
AKASYA  -1,100  B  
ARMUT  -0,199  A*  
KESTANE  -1,930  C  
MEE  -1,081  B  
TOROS SEDR -2,349  C  
LSD  0,4599  
KORUYUCU ED X  HG  
SIVI PARAFN  -0,270  A*  
GOMLAK CLASI  -2,639  C  
TK YAI  -1,107  B  
KONTROL  -1,131  B  
LSD  0,4114  

X : Aritmetik ortalama *: Krmz renk tonunda en az art HG : Homojenlik Grubu
Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonularTablo 4de gsterilmitir. 
Tablo 4e gre, kontrol rnei ve sv parafin srlen armudun krmz renk tonunda azalma grlrken, dier rneklerin tamamnda art olmutur. En ok artgomlak cilas srlen Toros sedirinde elde edilmitir. 

Tablo 2. Krmz renk tonu deiimine ilikin varyans analizi sonular(The results of variance analysis related to the tone changes in redness value) 
VARYANS KAYNAI  Serbestlik Derecesi  Kareler Toplam  Kareler Ortalamas  F Deeri  P . 0,05  
Aa Tr (A)  4  33,509  8,377  26,4192  0,0000*  
Koruyucu eidi (B)  3  43,292  14,431  45,5091  0,0000*  
Etkileim (AB)  12  65,161  5,430  17,1246  0,0000*  
Hata  40  12,684  0,317  
Toplam  59  154,646  

*: Fark, 0,05e gre nemli 

Tablo 4. Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular(The 
comparative results of Duncan analysis on the wood speciespreservatives) 
KORUYUCU ED AA TR  
AKASYA  ARMUT  KESTANE  MEE  T. SEDR 
X  HG  X  HG  X  HG  X  HG  X  HG  
SIVI PARAFN  -0,173  BC  2,670  A*  -2,083  D  -0,023  BC  -1,740  D  
GOMLAK CLASI  -2,527  D  -1,910  D  -2,423  D  -1,690  D  -4,643  E**  
TK YAI  -1,697  D  -2,347  D  -0,703  C  -0,460  C  -0,330  C  
KONTROL  -0,003  BC  0,790  B  -2,510  D  -2,150  D  -2,683  D  
LSD  0,9199  

X : Aritmetik ortalama  *: Krmz renk tonunda en ok azalma **: Krmz renk tonunda en ok art
Akasya kontrol rnei ile akasya ve meede svparafin kullanm, kestane, mee ve Toros sedirinde tik ya kullanm ve dier rneklerin pek ounda krmz renk tonu fark anlamsz bulunmutur. 
3.2. SarRenk Tonu (b*) (Color Tone for Yellowness) 
Sar renk tonundaki deiimin kaynan belirlemek zere iki faktrl varyans analizi yaplm ve sonular Tablo 5de gsterilmitir. 
Buna gre, aa tr, koruyucu eidi ve bunlarn ikili etkileimi istatistiksel olarak nemli kmtr (.=0,05). Daha sonra aa tr ve koruyucu eidi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonularna gre (Tablo 6), armut, mee ve Toros sedirinin sar renk tonunda azalma grlrken, kestane ve akasyada art olmutur. Sar renk tonunda en ok azalma armutta, en ok art ise kestanede elde edilmitir. Koruyucu eidi dzeyinde ise gomlak cilas ve tik yanda azalma, kontrol rnekleri ve svparafinde art olmutur. En ok azalma gomlak cilasnda, en ok art kontrol rneklerinde elde edilmitir. 
Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular Tablo 7de verilmitir. 
Tablo 6. Aa tr ve koruyucu eidi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular(The comparative results of Duncan analysis on the wood species and preservatives) 
AA TR  X  HG  
AKASYA  -0,473  C  
ARMUT  5,705  A*  
KESTANE  -5,680  D**  
MEE  0,573  B  
TOROS SEDR 0,165  BC  
LSD  0,8371  
KORUYUCU ED X  HG  
SIVI PARAFN  -0,042  C  
GOMLAK CLASI  3,399  A*  
TK YAI  2,636  B  
KONTROL  -5,761  D**  
LSD  0,7487  

X : Aritmetik ortalama *: Sar renk tonunda en ok azalma 
**: Sarrenk tonunda en ok art
Tablo 7ye gre, en ok azalma tik ya srlen armutta, en ok art ise kestane kontrol rneinde bulunmutur. Kontrol rneklerinin tamamnn sarrenk tonunda art olmutur. Armutta sv parafin ile meede gomlak cilas kullanm, akasyada gomlak cilas ile meede tik ya kullanm, akasyada tik ya, armut kontrol rnekleri, kestane ve Toros sedirinde gomlak cilas ile meede sv parafin kullanm, 

Tablo 5. Sar renk tonu deiimine ilikin varyans analizi sonular(The results of variance analysis related to the tone changes in yellowness value) 
VARYANS KAYNAI  Serbestlik Derecesi  Kareler Toplam  Kareler Ortalamas  F Deeri  P . 0,05  
Aa Tr (A)  4  784,460  196,115  186,8267  0,0000*  
Koruyucu eidi (B)  3  775,162  258,387  246,1496  0,0000*  
Etkileim (AB)  12  168,341  14,028  13,3640  0,0000*  
Hata  40  41,989  1,050  
Toplam  59  1769,952  

*: Fark, 0,05e gre nemli 

Tablo 7. Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde Duncan testi karlatrma sonular(The comparative results of Duncan analysis on the interaction of the wood speciespreservatives) 
KORUYUCU ED AA TR  
AKASYA  ARMUT  KESTANE  MEE  T. SEDR 
X  HG  X  HG  X  HG  X  HG  X  HG  
SIVI PARAFN  0,787  E  6,397  BC  -5,833  H  0,017  EF  -1,577  F  
GOMLAK CLASI  3,083  D  7,793  AB  -0,737  EF  6,820  BC  0,037  EF  
TK YAI  -0,107  EF  8,683  A*  -4,110  GH  3,177  D  5,537  C  
KONTROL  -5,653  H  -0,053  EF  -12,040  J**  -7,720  I  -3,337  G  
LSD  1,674  

X : Aritmetik ortalama *: Sar renk tonunda en ok azalma **: Sar renk tonunda en ok art
C. Stl ve A. Snmez Deiik Koruyucular ile lem Grm Baz Yerli Aalarda UV Inlarnn Renk Deitirici Etkisi 
akasya kontrol rnekleri ile kestanede sv parafin kullanm arasndaki fark nemsiz kmtr. 
3.3. Renk Parlaklk Deeri (L*) (Value of Lightness) 
Renk parlaklk deerindeki deiimin kaynan tespit etmek zere yaplan iki faktrl varyans analizi sonular Tablo 8de verilmitir. 
Buna gre, aa tr, koruyucu eidi ve bu faktrlerin karlkl etkileri istatistiksel olarak nemli bulunmutur (.=0,05). Daha sonra aa tr ve koruyucu eidi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonularTablo 9da verilmitir. Tablo 9a gre, armudun renk parlakl deerinde azalma grlrken, akasya, kestane, mee ve Toros sedirinde art olmutur. En ok azalma armutta, en ok art ise akasyada elde edilmitir. Koruyucu eidine gre, renk parlakl deerinde en az art kontrol rneklerinde elde edilmi ve bunu srasyla gomlak cilas, sv parafin ve tik ya izlemitir.  
Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular Tablo 10da verilmitir. 
Tablo 10a gre, en ok azalma tik ya srlen armutta, en ok art ise akasya kontrol rneklerinde elde edilmitir. Armutta gomlak cilas kullanm ile mee kontrol rnekleri, meede gomlak cilaskullanm ile kestane kontrol rnekleri, akasyada gomlak cilas ve kestanede sv parafin kullanm ile Toros sediri kontrol rnekleri, Toros sedirinde svparafin ve tik ya kullanmile kestanede tik yakullanmlar arasndaki fark nemsiz kmtr. 
3.4. Toplam Renk Deiimi (.E*) (Total Color Change) 
Toplam renk deiimi ortalama deerleri Tablo 11de verilmitir. 
Buna gre, aa trleri ve koruyucu eidi dzeylerinde toplam renk deiimi ortalama deerleri arasnda farkllklar bulunmaktadr. Farkllklarn kaynan belirlemek zere iki faktrl varyans analizi yaplarak sonular Tablo 12de verilmitir. 
Varyans analizi sonularna gre, aa tr, koruyucu eidi ve bunlarn etkileimleri istatistiksel olarak 
Tablo 9. Aa tr ve koruyucu eidi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular(The comparative results of Duncan analysis on the wood species and preservatives) 
AA TR  X  HG  
AKASYA  -6,261  D**  
ARMUT  2,808  A*  
KESTANE  -4,715  C  
MEE  -0,867  B  
TOROS SEDR -6,186  D  
LSD  1,276  
KORUYUCU ED X  HG  
SIVI PARAFN  -3,678  BC  
GOMLAK CLASI  -2,657  AB  
TK YAI  -3,878  C**  
KONTROL  -1,964  A  
LSD  1,141  

X : Aritmetik ort. *: Renk parlaklk deerinde en ok azalma **: Renk parlaklk deerinde en ok art

Tablo 8. Renk parlaklk deeri deiimine ilikin varyans analizi sonular(The results of variance analysis related to the changes in lightness value) 
VARYANS KAYNAI  Serbestlik Derecesi  Kareler Toplam  Kareler Ortalamas  F Deeri  P . 0,05  
Aa Tr (A)  4  743,906  185,977  76,2199  0,0000*  
Koruyucu eidi (B)  3  6,209  12,070  4,9466  0,0052*  
Etkileim (AB)  12  399,030  33,253  13,6281  0,0000*  
Hata  40  97,600  2,440  
Toplam  59  1276,746  
Tablo 10. Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular


*: Fark, 0,05e gre nemli 

(The comparative results of Duncan analysis on the wood speciespreservatives) 
KORUYUCU ED AA TR  
AKASYA  ARMUT  KESTANE  MEE  T. SEDR 
X  HG  X  HG  X  HG  X  HG  X  HG  
SIVI PARAFN  -7,157  IJ  0,817  BCD  -2,490  EFG  -0,853  CDE  -8,707  JK  
GOMLAK CLASI  -2,527  EFG  2,313  B  -6,887  HIJ  -1,853  DEF  -4,330  FGH  
TK YAI  -4,860  GHI  6,600  A*  -7,870  JK  -3,960  FG  -9,300  JK  
KONTROL  -10,50  K**  1,500  BC  -1,613  DEF  3,200  B  -2,407  EFG  
LSD  2,552  

*: Renk parlaklk deerinde en ok azalma  **: Renk parlaklk deerinde en ok art
in total color) 

Tablo 12. Toplam renk deiimine ilikin varyans analizi sonular(The results of variance analysis related to the changes 

VARYANS KAYNAI  Serbestlik Derecesi  Kareler Toplam  Kareler Ortalamas  F Deeri  P . 0,05  
Aa Tr (A)  4  68,431  17,108  10,0105  0,0000*  
Koruyucu eidi (B)  3  40,839  13,613  7,9656  0,0003*  
Etkileim (AB)  12  409,729  34,144  19,9791  0,0000*  
Hata  40  68,360  1,709  
Toplam  59  587,359  

*: Fark, 0,05e gre nemli 

Tablo 11. Toplam renk deiimi (.E*) ortalama deerleri (Mean value of total color change) 

AATR  KORUYUCU ED 
S. Parafin  Gomlak C.  Tik Ya  Kontrol  
AKASYA  7,120  5,753  5,230  11,93  
ARMUT  7,013  8,537  11,21  1,813  
KESTANE  6,680  7,363  8,913  12,47  
MEE  1,017  7,300  5,203  8,797  
T. SEDR 9,047  6,383  10,90  4,993  

nemli bulunmutur (.=0,05). Daha sonra aa tr ve koruyucu eidi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonularTablo 13de verilmitir. 
Tablo 13e gre, aa tr dzeyinde toplam renk deiriimi en ok kestanede, en az ise meede elde 

Tablo 13. Aa tr ve koruyucu eidi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular(The comparative results of Duncan analysis on the wood species and preservatives) 

AA TR  X  HG  
AKASYA  7,532  B  
ARMUT  7,144  B  
KESTANE  8,856  A*  
MEE  5,559  C**  
TOROS SEDR 7,831  AB  
LSD  1,068  
KORUYUCU ED X  HG  
SIVI PARAFN  6,193  C**  
GOMLAK CLASI  7,067  BC  
TK YAI  8,292  A*  
KONTROL  8,001  AB  
LSD  0,955  

X : Aritmetik ortalama     HG : Homojenlik Grubu 
* : En ok (.E*)   ** :En az(.E*) 
edilmitir. Akasya ile armut arasndaki fark nemsiz kmtr. Koruyucu eidi dzeyinde toplam renk deiimi en ok tik yanda elde edilmi, bunu srasile kontrol rnekleri, gomlak cilas ve sv parafin izlemitir. Kontrol rnekleri ile tik ya kullanmarasndaki fark nemsiz kmtr. 
Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular Tablo 14de verilmitir. 
Buna gre, .E* en ok kestane kontrol rneklerinde, en az ise sv parafin srlen meede elde edilmitir. Akasya ile kestanenin kontrol rnekleri arasndaki fark nemsiz kmtr. 
3.5. Yzey Przll (Surface Roughness) 
UV nlarn, koruyucu ile ilem grm aa malzemenin yzey przllne (Ra) etkisini belirlemek zere yaplan lmlerde elde edilen deney ncesideney sonras deerleri ile bunlarn farklarna ait aritmetik ortalamalar Tablo 15de verilmitir. 
Buna gre, UV nlardeney rneklerinin yzey przlln artrmtr. Art, en fazla sv parafin uygulanan meede, en az ise gomlak cilas uygulanan armutta elde edilmitir. 
4. SONULAR, TARTIMA ve NERLER (CUNCLUSIONS, DISCUSSIONS and SUGGESTIONS) 
UV nlar, rneklerin krmz renk tonunda arta sebep olmutur. Aa tr dzeyinde art en az armutta (-0,199), en ok Toros sedirinde (-2,249); koruyucu eidi dzeyinde art en az sv parafin (0,270), en ok gomlak cilasnda (-2,639) bulunmutur. 

Tablo 14. Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde yaplan Duncan testi karlatrma sonular
(The comparative results of Duncan analysis on wood the speciespreservatives) 
KORUYUCU ED AA TR  
AKASYA  ARMUT  KESTANE  MEE  T. SEDR 
X  HG  X  HG  X  HG  X  HG  X  HG  
SIVI PARAFN  7,120  DEF  7,013  DEF  6,680  DEF  1,017  G**  9,047  BCD  
GOMLAK CLASI  5,753  F  8,537  CDE  7,363  DEF  7,300  DEF  6,383  EF  
TK YAI  5,230  F  11,21  AB  8,913  BCD  5,203  F  10,90  ABC  
KONTROL  11,93  A  1,813  G  12,47  A*  8,797  CDE  4,993  F  
LSD  2,136  

X : Aritmetik ortalama   HG : Homojenlik Grubu * : En ok (.E*) * : En az (.E*) 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 1, 2006 

C. Stl ve A. Snmez Deiik Koruyucular ile lem Grm Baz Yerli Aalarda UV Inlarnn Renk Deitirici Etkisi 
Tablo 15. Ortalama yzey przll deerleri (m) (Mean values of surface roughness) 

AATR  KORUYUCU ED 
S. Parafin  Gomlak C.  Tik Ya Kontrol  
AKASYA D  4,074  1,009  3,559  3,965  
DS  5,255  1,134  3,966  4,712  
Fark  1,180  0,305  0,407  0,746  
ARMUT D  3,811  0,626  2,580  4,024  
DS  4,101  0,718  2,701  4,260  
Fark  0,290  0,092  1,121  0,235  
KESTANE D  4,150  1,057  3,720  4,061  
DS  5,105  1,375  4,189  5,006  
Fark  0,955  0,318  0,469  0,945  
MEE D  6,944  1,614  6,424  5,558  
DS  8,705  2,068  7,808  6,831  
Fark  1,761  0,454  1,384  1,273  
T. SEDR D  4,769  1,124  3,718  3,705  
DS  4,969  1,210  4,005  4,270  
Fark  0,200  0,086  0,287  0,565  

D :Deney ncesi  DS :Deney Sonras 
Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde gomlak cilas srlen Toros sedirinde (-4,643) en ok art olurken, sv parafin srlen armutta (2,670) en ok azalma meydana gelmitir. Ultraviyole nlar, yapsnda reine gibi ekstraktif maddeler bulunduran aa malzemelerde ksa srede rengin krmzlamasna sebep olmaktadr. D etkilere ak braklan saram, Toros sediri gibi aa odunlarnda ksa srede bu oluum gzlenir. Krmz tonun artnda Toros sedirindeki ekstraktif maddeler etkili olmutur. 
Sar renk tonunda aa tr dzeyinde armut, mee ve Toros sediri odununda azalma grlrken, kestane ve akasya odununda art olmutur. Sarrenk tonunda en ok azalma armut (5,705), en ok art ise kestanede (-5,680) elde edilmitir. Koruyucu eidine gre sarrenk tonunda deiim; gomlak cilas ve tik yanda azalma, kontrol rnekleri ve sv parafinde arteklindedir. En ok azalma gomlak cilasnda (3,399), en ok art ise kontrol rneklerinde (-5,761) elde edilmitir. Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde sar renk tonunda en ok azalma tik yasrlen armutta (8,683), en ok art ise kestane kontrol rneinde (-12,040) bulunmutur. Kestane UVnlarn etkisi ile sararmtr. Literatrde, scaklk veya UV nlarna maruz kalan aa malzemenin renginde sararma eklinde deiiklik olduu bildirilmitir [10]. Kontrol rneklerinin tamamnda sar renk tonunda art olmutur. Koruyucular aa malzemedeki sararmay azaltc etkide bulunmutur.  
Renk parlaklk deerindeki azalma renk tonunda koyulamay, art ise rengin aldn gstermektedir. Buna gre, armudun renginde koyulama (2,808); akasya (-6,261), Toros sediri (-6,186), kestane (-4,715) ve meenin (-0,867) renginde alma tespit edilmitir. 
Koruyucu eidi dzeyinde deiim; koruyucularn tamamnda ve kontrol rnekleri iin renk almaseklinde gereklemitir. Rengin almasen az kontrol rneklerinde (-1,964) bulunmu, bunu sras ile gomlak cilas (-2,657), sv parafin (-3,678) ve tik ya (3,878) takip etmitir. Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde en ok renk koyulamas tik ya srlen armutta (6,600), en ok renk almas ise akasya kontrol rneklerinde (-10,50) bulunmutur. 
.E*, aa tr dzeyinde en ok kestanede (8,856), en az meede (5,559); koruyucu eidi dzeyinde deiim en ok tik yanda (8,292), en az svparafinde (6,193) bulunmutur. Bu balamda, en baarl sonucu mee ve TiO2 ilaveli sv parafin vermitir. Aa trkoruyucu eidi etkileimi dzeyinde .E* en ok kestane kontrol rneklerinde (12,47) olurken, en az sv parafin srlen meede meydana gelmitir. Mnferit olarak ele alndnda mee ve sv parafinde baarl sonu alnmtr. Baar, meede sv parafin uygulamasnda (1,017) daha da artmtr. 
UVnlar, aa malzemenin rengini deitirdii gibi yzey przlln de artrc etki yapmtr. 
Literatrde, d ortamda kullanlan aa malzemenin renginde solma meydana geldii ve st yzey ileminde kullanlan koruyucularn tahribatna sebep olduu [1 3], evresel faktrler arasnda UV nlarn, aa malzemenin yapsnda bozulmalara yol aan en nemli etken olduu [5, 6] ve bunun aa trlerine gre, gri, sar, krmzms veya kahverengi tonlarnda arteklinde gerekletii [7] bildirilmitir. almada elde edilen sonular, bu bakmdan literatr ile uyumlu bulunmutur. 
Renk deerlerindeki deiimlerin sebeplerinden birisi olarak da, aa malzemenin fotokimyasal reaksiyonlarbalatan elektromanyetik radyasyonun btn dalga boylarn absorbe ederek [8], nemli bileenlerinden olan ligninin kimyasal yapsndaki bozulmalara yol aabilmesidir. 
Sonu olarak, UV nlar aa malzemede renk deitirici etki yapmaktadr. Dolays ile aa malzemeden yaplan rnlerin renklerinin tazeliini uzun sre koruyabilmesi iin koruyucu kullanlmasgerekmektedir. Bu balamda, koruyucu malzeme seiminde aa tr dikkate alnmaldr. Renk deerlerindeki deiimin az olmas sebebiyle mee ve TiO2 pigmenti ilaveli sv parafin kullanlmasnerilebilir.  


